Dziki żyją w stadach, zwanymi watahami, złożonych z kilku samic - loch i ich potomstwa. Tylko stare odyńce trzymają sie osobno i dołączają do watahy wyłącznie na okres rui. Watahę prowadzi stara, najbardziej doświadczona locha (maciora, samura). Dziki dzięki swej "karasiowatej" budowie poruszają się bardzo szybko i zwinnie nawet w największych gąszczach leśnych. W okresie zimowym, po dużych opadach śniegu, dziki idąc za przewodniczką wydeptują ścieżkę, z której korzystają przez cały okres utrzymywania się wysokiej pokrywy śnieżnej. Biegają dobrze, wytrwale i szybko. Równie dobrze pływają. Węch i słuch maja rozwinięte bardzo dobrze, wzrok nieco słabiej. Są bardzo czujne i ostrożne, unikają spotkania z człowiekiem, jedynie locha w obronie młodych lub sztuka ranna atakują człowieka i są wtedy bardzo niebezpieczne.

Dziki żerują przeważnie w nocy i gromadnie. Poszukując żeru w ziemi, buchtują (ryją) glebę nieraz na bardzo dużej powierzchni i dość głęboko. No pożywienie dzików składają się: żołędzie, bukiew, orzechy, jagody i inne owoce, niektóre trawy i zioło, korzonki i kłącza, owady doskonałe oraz ich poczwarki i larwy, drobne gryzonie, żaby, jaja i pisklęta ptaków gnieżdżących się na ziemi, dające się złapać młode różnych ssaków oraz padlina.

Na terenach nawiedzonych klęską szkodliwych owadów dziki zjadają ogromne ilości poczwarek i larw (gąsienic i pędraków), hamując w ten sposób dalszy rozwój szkodnika. Mimo tego, że dzik wybiera z ziemi zasadzone żołędzie lub bukiew i czyni pewne szkody w lesie, uważamy go za największego sprzymierzeńca leśnika w walce ze szkodliwymi owadami. Przypadki rycia przez dziki łąk śródleśnych powodowane są zapędraczeniem tych terenów lub nadmierną ilością myszy.

Czasem dziki, nie znajdując wystarczającego żeru w lesie lub systematycznie płoszone w swojej leśnej ostoi, szukają spokoju w małych śródpolnych kompleksach i żywią się na polach uprawnych. Odwiedzają tam przede wszystkim pola ziemniaków, oziminy posiane na kartoflisku, na którym niedokładnie wybrano ziemniaki, oraz łany dojrzewającego owsa lub pszenicy, grochu, mieszanki itp. Przysmakiem dla dzików jest też kukurydza.

Okres godowy, zwany także huczką, zależy w znacznym stopniu od obfitości pożywienia w danym roku. Przypada zwykle na koniec listopada i trwa około 6 tygodni do stycznia. W tym okresie do watah dołączają odyńce, staczając niekiedy zaciekłe walki z rywalami o dominacjęi odpędzaja słabsze od siebie samce. Po około 4 miesiącach ciąży w marcu lub kwietniu, rodzą się młode prosięta (zwykle 3 do 8) w specjalnie przygotowanym legowisku (barłogu), wykonanym z gałązek, liści i mchu.

Młode ogrzewają się wzajemnie leżąc ciasno jedno obok drugiego. Po dwóch tygodniach już chodzą za matką, do której dołączają się również przelatki (urodzone w roku poprzednim) oraz wycinki (w trzecim roku życia), tworząc nową watahę. Warchlaki do 6 miesięcy życia mają suknię żółtorudą w podłużne czarne pręgi. W okresie tym nazywamy je pasiakami. Dojrzałość płciową dzik osiąga w drugim roku życia.

W okresie śnieżnych i mroźnych zim następuje gwałtowne nasilenie śmiertelności dzików, a znaczny wzrost po latach obfitości żołędzi. Duży wpływ na liczebność wywierają też polowania, a także kłusownictwo, a stosunkowo niewielki naturalni wrogowie, to jest wilki i rysie. Czynniki te mają wpływ na duże wahania liczebności, stwierdzane w poszczególnych latach.